Is het vluchtelingen probleem ver van mijn bed?

Wat doet het met je als je over schrijnende gevallen leest van gevluchte Syrische gezinnen die huis en haard hebben verlaten en opzoek gaan naar een beter bestaan? Is het ver van je bed? Identificeren wij ons met hun lot? Valt dit in de categorie zoals die van een nationale collecte waar we door geld te storten onze betrokkenheid kunnen tonen? Of is dit onderdeel van een politieke discussie over immigratiebeleid?

Zijn we bereid om te helpen?

De meesten zijn het erover eens dat deze vluchtelingen een erbarmelijke reis hebben moeten maken op weg naar een beter bestaan. Echter gek genoeg is de betrokkenheid van ons en de bereidheid om te helpen momenteel niet eensgezind. Heeft de mate van betrokkenheid misschien te maken met het zich wel of niet kunnen identificeren met de slachtoffers? Houdt de bereidheid om te helpen verband met de (on)mogelijkheid om de andere kant op te kijken?

Wanneer is helpen vanzelfsprekend?

Ik reed een tijd geleden met mijn auto op een weg net buiten de bebouwde kom en zag twee meisjes waarvan er één op de grond lag. Het meisje op de grond was ongelukkig ten val gekomen nadat het voorwiel van haar fiets blokkeerde en zij over de kop was geslagen. Instinctief stopte ik mijn auto en bood mijn hulp aan. Kort daarna zaten de twee meisjes achterin de auto op weg naar de eerste hulppost van het ziekenhuis niet ver daarvandaan. Ik was een toevallige voorbijganger en identificeerde mij onmiddellijk met het leed van dit meisje. Ook met de kwaadste wil van de wereld kon ik niet de andere kant opkijken. Dat is ook niet zo verwonderlijk als je zelf een gezin hebt met opgroeiende kinderen. Het was vanzelfsprekend om te doen net zoals je verwacht dat een andere ouder hetzelfde zou doen als jouw kind daar zou liggen.

Anne Frank

Terug naar het vluchtelingendrama. De vraag rijst wat moet er gebeuren zodat niemand meer de andere kant op kijkt? En hoe kunnen we ons meer identificeren met dit drama? In onze eigen recente geschiedenis kennen we toch ook vluchtelingen en onderdrukking? Kom je op een willekeurige dag langs de Prinsengracht in Amsterdam, dan toont de rij voor het huis van Anne-Frank aan dat dit deel van ons verleden niet in de vergetelheid is geraakt.

Politieke speelbal

Er is waarschijnlijk niet een eenvoudige oplossing voor de vluchtelingen tragedie, maar in mijn ogen is de kern van het probleem dat teveel nog de andere kant op kijken en dat we ons maar beperkt kunnen identificeren met deze mensen. Met de afstandsbediening van de tv zap je eenvoudig weg van de gruwelbeelden. Zou elke vluchteling bij ons de betrokkenheid en de bereidheid om te helpen oproepen gelijk aan die van het meisje dat naast haar fiets lag, dan is aan een belangrijke voorwaarde voldaan en is de weg naar een oplossing dichterbij. Zo niet dan is de kans groot dat dit onderwerp een politieke speelbal wordt waar men dankbaar inspeelt op het sentiment van de kiezers.

Geschiedenisboek

Ik weet niet welke wending deze tragedie gaat krijgen, maar ik ben er vrij zeker van dat die in de toekomst een belangrijk hoofdstuk gaat uitmaken van onze geschiedenis. De vraag is nu hoe wij willen worden gememoreerd als later op school onze kinderen tijdens de geschiedenisles dit hoofdstuk zullen behandelen.